วันตรุษจีน วันตรุษจีน (Lunar New Year) ถือเป็นเทศกาลที่สำคัญที่สุดของชาวไทยเชื้อสายจีนและชาวจีนทั่วโลก เปรียบเสมือนวันขึ้นปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติ ซึ่งไม่ใช่แค่การเฉลิมฉลอง แต่คือช่วงเวลาแห่งการแสดงความกตัญญูและการเสริมสิริมงคลให้ชีวิตตลอดทั้งปี 1. วันตรุษจีนคืออะไร? ความสำคัญที่มากกว่าแค่วันหยุด วันตรุษจีน หรือ “ชุนเจี๋ย” (Spring Festival) หมายถึงการเริ่มต้นของฤดูใบไม้ผลิ ซึ่งเป็นฤดูกาลแห่งการเพาะปลูกใหม่ ในทางโหราศาสตร์จีนถือเป็นการเปลี่ยนผ่านพลังงานเข้าสู่ปีนักษัตรใหม่ โดยปกติจะแบ่งช่วงเวลาสำคัญออกเป็น 3 วันหลัก คือ: วันจ่าย : วันซื้อเตรียมของสด ของไหว้ และของใช้ วันไหว้ : วันประกอบพิธีกรรมอัญเชิญเทพเจ้า และระลึกถึงบรรพบุรุษ วันเที่ยว (วันถือ) : วันขึ้นปีใหม่ที่เป็นสิริมงคล งดการทำงาน และทำกิจกรรมที่เป็นบวก 2. ขั้นตอนการเตรียมการไหว้ตรุษจีน การไหว้ตรุษจีนที่ถูกต้องจะแบ่งเป็น 3-4 ช่วงเวลา เพื่อลำดับความสำคัญของเทพเจ้าและบรรพบุรุษ ดังนี้: ช่วงเช้ามืด : การไหว้เทพเจ้า (ไหว้ตี่จู้เอี๊ย เจ้าที่เจ้าทางและเทพเจ้าในบ้าน) ไป๊เหล่าเอี๊ย เทพฟ้า ดิน และเทพเจ้าที่ชาวจีนนับถือ การไหว้เทพเจ้าต่าง ๆ รวมถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เคารพทั้งหลาย ตั้งแต่เจ้าจีนต่าง ๆ ในบ้าน, พระพุทธรูปบนหิ้งในบ้าน, ศาลพระภูมิในบ้าน เป็นการขอบคุณเทพเจ้าที่คุ้มครองดูแลบ้านเรือนมาตลอดปี และขอพรให้ครอบครัวมีความสุขและโชคดี สถานที่ : ตี่จู้เอี๊ยะ ศาลเจ้าที่ โต๊ะหรือหิ้งประดิษฐานเทพเจ้าต่างๆ ตั้งโต๊ะไหว้ภายในบ้าน ของไหว้ : นิยมใช้ชุดซาแซ (ของคาว 3 อย่าง) หรือ โหงวแซ (ของคาว 5 อย่าง), อาหารเจ ส้ม ผลไม้มงคล 5อย่าง, ขนมถ้วยฟู, ขนมจันอับ , น้ำเปล่า5ถ้วย และน้ำชา5ถ้วย กระดาษไหว้ : กิมฮวย , อั่งติ๊ว , เทียงเถ่าจี๊ , หงิ่งเตี๋ย , กิมเต้า , เพ้าเจ้าที่ , ตั่วกิม , ค้อซี , กระทงเคี่ยวเท่าซี , เทียนแดง ดอกไม้ : กล้วยไม้ พวงมาลัย ธูป : ตี่จู้เอี๊ยะ 5 ดอก , ประตูหน้าบ้าน 2 ดอก ช่วงสาย : การไหว้บรรพบุรุษ (ไหว้เหล่ากง เหล่าม่า) เป็นการแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว การเตรียม : จัดโต๊ะหน้าป้ายชื่อหรือรูปภาพ โต๊ะไหว้ภายในบ้าน หรือสถานที่วางป้ายบรรพบุรุษ ของไหว้ : อาหารคาวที่บรรพบุรุษชอบ, นิยมใช้ชุดซาแซ (ของคาว 3 อย่าง) หรือ โหงวแซ (ของคาว 5 อย่าง), ข้าวสวย , ขนมมงคล (ขนมเข่ง ขนมเทียน), และผลไม้ น้ำชา เครื่องดื่ม อื่นๆ ดอกไม้ : กล้วยไม้ พวงมาลัย ดาวเรือง เบญจมาศ กระดาษไหว้ : อ่วงแซจี๊ , กิมจั้ว , กิมเตี๊ยว , ตั้วกิม (พับเป็นเคียวเท่าซีแต่ไม่หักท้ายกระดก) , อิมกังจัวยี่ พิธี : จุดธูป 3 ดอกต่อคน เมื่อธูปหมดไปครึ่งหนึ่งให้เผากระดาษเงินกระดาษทอง ขั้นตอนการไหว้ ไหว้3ครั้ง ครั้งที่1 – อัญเชิญมายังโต๊ะไหว้ บอกกล่าววาระ ครั้งที่2 – เพื่อพูดคุยบอกล่าวอธิษฐาน ครั้งที่3 – เพื่อส่งท้าย บอกลาจะเก็บของ ยกกระดาษเวียนหน้าโต๊ะ3รอบ บอกว่าเงินทอง(กระดาษเงินกระดาษทอง)นี้จะเผาไปให้แล้วให้บรรพบุรุษให้เจริญรุ่งเรือง เมื่อธูปดอกสุดท้ายหมดไปครึ่งหนึ่งหรือใกล้หมด ให้ลากระดาษไหว้ต่างเผา แล้วกลับมาลาของไหว้ เป็นอันเสร็จพิธี ช่วงบ่าย : การไหว้ผีไม่มีญาติ (ไป๊ฮ่อเฮียตี๋) เป็นการทำทานให้กับดวงวิญญาณเร่ร่อน ของไหว้: ข้าวสวย, อาหารคาวหวานต่างๆ, ขนมมงคล, และจุดประทัดเพื่อความเป็นสิริมงคลและขับไล่สิ่งชั่วร้าย 3. เคล็ด “ของไหว้วันตรุษจีน” เลือกอย่างไรให้เฮง? การเลือกของไหว้มีผลต่อความหมายทางฮวงจุ้ยและโชคลาภ: ประเภทเนื้อสัตว์ (ความมั่งคั่ง) ไก่ : ความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน (ไก่ต้องมาทั้งตัว หัวและเท้าห้ามตัดออก) เป็ด : ความบริสุทธิ์และความสามารถที่หลากหลาย หมู : ความกินดีอยู่ดี ความอุดมสมบูรณ์ ปลา : การมีกินมีใช้เหลือเฟือ (คำว่าปลาในภาษาจีนพ้องเสียงกับคำว่า “เหลือ”) ประเภทผลไม้ (โชคลาภ) ส้มสีทอง : ตัวแทนของทองคำและความโชคดี กล้วยหอม : การกวักโชคลาภเข้ามาสู่ครอบครัว สับปะรด : ความโชคดีที่จะมาถึง (ภาษาจีนฮกเกี้ยนเรียกว่า “อั่งไล้” แปลว่าโชคเรียกมา) 4. ข้อห้ามและธรรมเนียมปฏิบัติในวันตรุษจีน (สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง) เพื่อให้พลังงานบวกหมุนเวียนได้ดีที่สุด ควรเลี่ยงพฤติกรรมเหล่านี้ใน “วันเที่ยว”: ห้ามทำความสะอาดบ้าน : เพราะเชื่อว่าเป็นการกวาดโชคลาภออกจากบ้าน ห้ามซักผ้า : เชื่อว่าเทพเจ้าแห่งน้ำเกิดในวันตรุษจีน การซักผ้าถือเป็นการลบหลู่ ห้ามพูดคำหยาบหรือทะเลาะเบาะแว้ง : เพื่อเริ่มต้นปีด้วยจิตใจที่สงบ ห้ามทำของแตก : สื่อถึงการแตกแยกหรือการสูญเสีย ห้ามใช้ของมีคม : เช่น กรรไกรหรือมีด เพราะเปรียบเสมือนการตัดโชคลาภ ห้ามสระผมหรือตัดผม : คำว่า “ผม” พ้องเสียงกับความมั่งคั่ง การสระหรือตัดผมจึงเหมือนเป็นการตัดความโชคดี ห้ามใส่ชุดสีขาวดำ : สีขาวและดำเป็นสัญลักษณ์ของความตายและลางร้าย ควรใส่ชุดสีแดงหรือสีสดใส ห้ามให้ยืมเงิน/ยืมเงินคนอื่น : เชื่อว่าจะทำให้การเงินติดขัด หรือมีคนมาหยิบยืมเงินตลอดทั้งปี ห้ามร้องไห้ : เชื่อว่าจะมีเรื่องเสียใจไปตลอดปี ห้ามซื้อรองเท้าใหม่ : คำว่ารองเท้าในภาษาจีน พ้องเสียงกับเสียงถอนหายใจ ซึ่งสื่อถึงความโชคร้าย ห้ามกินโจ๊กตอนเช้า : เชื่อว่าการกินโจ๊กในตอนเช้าของวันปีใหม่เปรียบเสมือนการขัดขวางไม่ให้ตัวเองร่ำรวย อั่งเปา หรือ แต๊ะเอีย ควรมอบอั่งเปาเป็นเลขคู่ หลีกเลี่ยงเลข 4 การเตรียมตัววันตรุษจีนไม่ใช่เพียงเรื่องของพิธีกรรม แต่เป็นเรื่องของ “ใจ” ที่มีความกตัญญูและความตั้งใจเริ่มต้นสิ่งใหม่ๆ ความรักความสามัคคี การเตรียมของไหว้ให้ครบถ้วนตามกำลังและถูกหลักการ จะช่วยให้ผู้อยู่อาศัยรู้สึกมั่นใจและมีสิริมงคลตลอดปี เมนูนำทาง เรื่อง ของไหว้ตรุษจีน ไหว้สาร์ทจีน